Afstellen Newton-sterrenkijker

Naar aanleiding van de online-lezing van Meindert de Jong op 24 oktober (zelfbouw Newton-telescoop) stuurde Fetze Tigchelaar het volgende bericht:

Al enkele jaren bezit ik een Newton sterrenkijker. Het is een Skywatcher 12 inch in een Dobson-opstelling. Pas onlangs is hij goed afgesteld met behulp van een plastic dop van een Dreft afwasmiddel flaconfles, met een kijkgaatje. De kijker was door de vorige eigenaar reeds afgesteld met een bijgeleverde laser collimator. Hoe ik ook na stelde, de kijker gaf niet een duidelijk scherp beeld. De collimator bezat, achteraf gezien, een afwijking want de rode lichtstraal stond niet precies in het verlengde van de oculair- houder. (Met ronddraaien in de oculair-houder maakte hij een kleine cirkeltje op de grote spiegel). Dit euvel kan ook worden bijgesteld d.m.v. van minuscule schroefjes, maar voordat dat klaar was, waren de batterijen leeg, hield de laser er mee op en kon ik na inbrengen van nieuwe batterijen opnieuw beginnen. Dit heeft zich een paar keren herhaald.

Tot ik een tijdje terug een schroefdop van een Dreft flacon in handen kreeg met een kijkgaatje van 2,5 mm. Ik heb de schroefdop van het afsluitdopje ontdaan en het deel met kijkgaatje op een oculair-buisje geplakt. (zie foto’s)

Nu kijk ik, overdag met de zon in de rug, door de dop naar de grote spiegel en de binnenkant met het kijkgaatje tekent zich mooi af. Daarna projecteer ik, met behulp van de stelschroeven van de grote spiegel, dit gaatje precies op het centrum. Dit gaat ook met behulp van een zaklantaarn in het donker, maar dat is om meerdere reden af te raden. Overdag afstellen gaat het beste. Een eenvoudiger en goedkopere methode om een Newton te collimeren is er volgens mij niet en daarover wil ik de leden van vereniging Gemma Frisius graag informeren.

Fetze Tigchelaar

 

De Diepenveen-meteoriet, herontdekt door ons erelid Henk Nieuwenhuis

Ons erelid Henk Nieuwenhuis zag in 2012 op een Duitse camping een bijzondere steen in een houten kistje. Dit was het begin van een prachtige (her)ontdekking van de Diepenveen-meteoriet. Niet alleen het tijdschrift Zenit (het septembernummer 2020) besteedt hier uitgebreide aandacht aan. Ook op de website www.scientias.nl (9 oktober 2020) vindt u informatie over deze bijzondere vondst.

Landelijke Sterrenkijkdagen 2020

Vrijdag 28, zaterdag 29 februari en zondag 1 maart vinden weer de Landelijke Sterrenkijkdagen plaats. Op deze dagen kan het publiek op tientallen locaties in Nederland door een telescoop de sterrenhemel bewonderen. In Friesland nemen het Observeum te Burgum en het Koninklijke Eise Eisinga Planetarium te Franeker deel aan dit evenement. Zie voor meer informatie op de volgende website: https://www.sterrenkunde.nl/knvws/sterrenkijkdagen 

Lezingen GEA KRING FRIESLAND

De lezingen worden gehouden in het Natuur Museum Friesland, Schoenmakersperk 2, 8911EM-Leeuwarden en beginnen altijd om 20.00 uur
20 november : Paul van Olm : Sardinië. De geologie, de préhistorie en de jongste geschiedenis van het landschap.
18 december: Peter Koomen: Milankovic-parameters; over de oorzaken van de ijstijden.
19 februari: Dr. Jan Smit: Chixulub meteoriet inslag in Yucatan en de gevolgen daarvan in het Krijt-Tertiair.
18 maart: Herwig Pelkmans: Mineralen van België. In België zijn al 325 verschillende mineralen gevonden.
15 april: Prof. Samuel Kroonenberg: Waarom de hel naar zwavel stinkt.
Op 18 en 19 januari organiseert de GEA Kring Friesland een Geologisch weekend voor iedereen toegankelijk met als thema: Zwerfstenen.
Er is van alles te zien van de leden, fossielen, mineralen en gesteenten. Ook voor kinderen is zijn er speciale dingen te doen.

Mercuriusovergang

Op maandag 11 novemberzijn we getuige van een zeldzame hemelgebeurtenis: Mercurius trekt als een klein zwart stipje voor de zon langs. Door het hele land is dit verschijnsel met gunstige weersomstandigheden vanaf 13.36 uur ‘s middags te bekijken. Voor verdere informatie zie:http://hemel.waarnemen.com/mercurius/transits/mercuriustransit_20191111.html. Ik zal de verenigingskijker (de Polarex 75) opstellen en een poging doen om dit stipje zichtbaar te projecteren op een scherm. Welkom op deze middag bij mij thuis op Galgeheech 7b, 9105 KJ te Rinsumageast. Wicher van der Heide

Update: gezien de slechte weersomstandigheden, bewolking en regen, gaat de geplande waarnemingsaktiviteit niet door. Voor wie niet kan wachten tot de eerstvolgende transit in het jaar 2032, wel die kan nog terecht bij het Obeserveum te Burgum, dat zijn deuren speciaal voor dit evenement heeft geopend en zal proberen (zo mogelijk via een livestream) geïinteresseerden nader te informeren over dit bijzondere hemelverschijnsel.

Lezing door Henk Nieuwenhuis over de Apollo 11 maanmissie in het Observeum, Burgum

Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van de eerste maanlanding dit jaar heeft het Oberveum te Bergum een expositie ingericht over genoemd onderwerp. In het verlengde daarvan zal ons erelid (en oud-conservator van het Koninklijke Eise Eysinga Planetarium Franeker) op vrijdag 11 oktober a.s. een lezing verzorgen over wat hij zelf ‘de meest fascinerende ontdekkingsreis in de geschiedenis’ noemt.

Interesse om deze voordracht bij te wonen? Zie dan voor meer informatie op de website van het Observeum: https://www.observeum.nl/sterrenwacht/activiteiten/lezing-henk-nieuwenhuis/

Onfortuinlijke start seizoen 2019/’20 Gemma Frisius.

Zaterdagmiddag 27 september 2019 verzamelden zich ruim 40 belangstellenden voor de opening van het seizoen 2019/’20 van onze vereniging in het Oranje Hotel te Leeuwarden, geïnteresseerd als zij ook waren in wat er aan lezingen te wachten stond. Het programma: Jurjen Broersma, onze secretaris, kwam te spreken over ‘de Apollo 8 maanmissie’ en dr. Sebastiaan de Vet, planeetonderzoeker en voorzitter van de KNVWS, over ‘de geologie van planeten’.
Met flink wat (vrije) publiciteit in de regionale media lieten zich tot genoegen –tenslotte willen we als vereniging graag frisse aanwas om de ‘vergrijzing’ tegen te gaan- diverse ‘nieuwe’ gezichten zien. Maar helaas moesten zij en ook de andere aanwezigen een flinke domper verwerken. Door een stroomstoring op het spoorwegennet bleek onze hoofdspreker De Vet ergens in de buurt van Deventer gestrand te zijn: Leeuwarden bleek voor hem niet meer tijdig te bereiken.
Ook voor hem bijzonder sneu, immers al eerder (maart j.l.) was zijn geplande spreekbeurt vervallen. Toen gooide een daags van te voren opgelopen gebroken been roet in het eten. Allemaal niets aan te doen, uiteindelijk, en dus moest er ter plekke een soort van ‘plan B’ worden gesmeed.
Gelukkig bleek Jurjen Broersma eens te meer gemotiveerd om zijn inleiding van extra glans te voorzien, was ons erelid Henk Nieuwenhuis zo behulpzaam om uit eigen werk een pakkend verhaal te doen (over de ontdekking van de Diepenveen meteoriet) en werd voor wie daarna nog ‘trek’ had een interessante dvd over recent onderzoek aan de maan vertoond.
Als pleister op de zere wonde kregen de betalende gasten de helft van de entree gerestitueerd, hetgeen –wie weet- hen hopelijk over de streep zal weten te trekken om nog eens terug te komen bij de een of andere verenigingsaktiviteit!
In dat verband zal het bestuur proberen – tenslotte geldt 3 x scheepsrecht- om De Vet te strikken voor de, qua hoofdlezing vooralsnog ‘vrij’ staande, bijeenkomst van 28 maart 2020. Zodra bekend, zal daarvan op de website melding worden gedaan.
Hoe dan ook is éénieder natuurlijk van harte welkom op onze eerstvolgende bijeenkomst op 26 oktober a.s., waar tegenslag daargelaten, zo moet er naar aanleiding van de onfortuinlijke seizoensstart inmiddels bij gezegd worden, Meindert de Jong het over ‘de luchtvoorziening van ruimtevaarders’ zal hebben en dr. Marcel Vonk over ‘zwarte gaten’. Graag tot dan!